१० वैशाख, काठमाडौं । इरानको राजधानी तेहरान लगायतका सहरहरूमा दैनिक जीवन बिस्तारै आंशिक रूपमा सामान्य हुँदै गएको संकेत देखिन थालेको छ । तर, सामाजिक सञ्जालमा इरानी प्रयोगकर्ताहरूले आफ्नो भिन्न–भिन्न अनुभवहरू साझा गरिरहेका छन्, जसले देशभित्रको जटिल र मिश्रित अवस्थालाई उजागर गर्छ ।
यी अनुभवहरू एकै कथाभित्र दुई फरक यथार्थ प्रस्तुत गर्छन्—एकातिर जीवनलाई सामान्य रूपमा अघि बढाउने प्रयास, र अर्कोतिर मानसिक थकान, आर्थिक दबाब तथा इन्टरनेट पहुँचमा देखिएको असमानतामाथिको गहिरो चिन्ता । यद्यपि यी अभिव्यक्तिहरू केही व्यक्तिका व्यक्तिगत अनुभव मात्र हुन् र सम्पूर्ण इरानी समाजको प्रतिनिधित्व गर्दैनन्, तर यसले देशको वर्तमान अवस्थाबारे महत्वपूर्ण संकेत भने दिन्छ ।
पछिल्ला हप्ताहरूमा उठेका विभिन्न मुद्दाहरू अझै समाधान हुन सकेका छैनन्। विशेषगरी इन्टरनेट प्रतिबन्ध, आर्थिक संकट र युद्धले सिर्जना गरेको मानसिक तनाव अहिले पनि निरन्तर जारी रहेको देखिन्छ। यी परिस्थितिबीच मानिसहरूले जीवनलाई कसरी अगाडि बढाउने भन्ने विषयमा फरक–फरक धारणा व्यक्त गरिरहेका छन्।
केही प्रयोगकर्ताहरूले दैनिक जीवनका सामान्य गतिविधिहरू—जस्तै किनमेल गर्ने वा क्याफेमा जाने—लाई सामाजिक सञ्जालमा साझा गरिनु वर्तमान अवस्थाप्रति असंवेदनशीलता भएको भन्दै आलोचना गरेका छन्। उनीहरूको भनाइमा यस्तो व्यवहारले युद्ध र संकटको गम्भीरतालाई बेवास्ता गर्छ।
तर अर्कोतर्फ, धेरै प्रयोगकर्ताहरूले कठिन परिस्थितिमा पनि जीवन सामान्य रूपमा अघि बढाउने अधिकारको बचाउ गरेका छन्। एक प्रयोगकर्ताले लेखेका छन् कि उनी गहिरो मानसिक पीडामा भए पनि आफूलाई मनपर्ने लुगा लगाएर साथीहरूसँग बाहिर जान पाउनु उनीहरूको अधिकार हो र त्यसका लागि कसैले आलोचना गर्न नहुने बताएका छन्।
त्यस्तै, अर्का प्रयोगकर्ताले फुटबल खेलको प्रसङ्ग जोड्दै भनेका छन् कि कहिलेकाहीँ दिमागलाई अन्य कुरामा व्यस्त राख्नु आवश्यक हुन्छ, नत्र मानसिक रूपमा थप दबाब बढ्छ। उनीहरूले “सेतो सिमकार्ड” भएका प्रयोगकर्ताहरूलाई आलोचना नगर्न आग्रह पनि गरेका छन्, किनकि ती प्रयोगकर्ताहरूलाई तुलनात्मक रूपमा कम प्रतिबन्धसहितको इन्टरनेट पहुँच उपलब्ध हुन्छ।
इरानमा “सेतो सिमकार्ड” प्रयोगकर्ताहरूले सामान्य प्रयोगकर्ताको तुलनामा बढी खुला इन्टरनेट प्रयोग गर्न पाउँछन्, जसले सामाजिक असमानताको बहसलाई थप चर्काएको छ।
सामाजिक सञ्जालमा देखिएका केही सन्देशहरूमा चिन्ता (एन्जाइटी) सँग जुध्ने व्यक्तिगत प्रयासहरू पनि उल्लेख गरिएको छ। उदाहरणका लागि, एक प्रयोगकर्ताले अत्यधिक तनावका कारण बिहान सबेरै घर सफा गर्न थालेको बताएका छन्।
इन्टरनेट पहुँचसम्बन्धी समस्या पनि ठूलो बहसको विषय बनेको छ। प्रयोगकर्ताहरूले इन्टरनेटको उच्च मूल्य, सीमित पहुँच र बारम्बार हुने अवरोधप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहेका छन्। केहीले इन्टरनेटलाई “मौलिक अधिकार” भन्दै कुनै सर्त बिना खुला पहुँच हुनुपर्ने माग गरेका छन्।
त्यस्तै, “इन्टरनेट प्रो” नामक विशेष सेवा—जसले सीमित समूहलाई कम प्रतिबन्धसहित इन्टरनेट प्रयोग गर्न अनुमति दिन्छ—ले सामाजिक विभाजन बढाएको भन्दै आलोचना पनि भइरहेको छ। धेरै प्रयोगकर्ताहरूका अनुसार यस्तो प्रणालीले वर्गीय असमानता अझ गहिरो बनाइरहेको छ।
आर्थिक पक्षमा पनि स्थिति कमजोर बन्दै गएको देखिन्छ। दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्यवृद्धि, रोजगारीमा आएको गिरावट र इन्टरनेटमा निर्भर व्यवसायहरूको ठप्प अवस्थाले जनजीवनलाई थप कठिन बनाएको छ। केही प्रयोगकर्ताहरूले आफ्नो व्यवसाय पूर्ण रूपमा बन्द भएको वा आम्दानी गुमाएको अनुभव पनि साझा गरेका छन्।
यसैबीच, युद्ध र तनावको मनोवैज्ञानिक असर पनि व्यापक रूपमा देखिएको छ। धेरै मानिसहरूले डर, अनिद्रा, मानसिक तनाव र विस्फोट वा हवाई आक्रमणको डर निरन्तर महसुस गरिरहेको बताएका छन्। सामान्य आवाजलाई समेत युद्धको संकेतजस्तो ठान्ने अवस्था धेरैमा देखिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो परिस्थितिले दीर्घकालीन मानसिक आघात (ट्रमा) निम्त्याउन सक्छ, जसको असर लामो समयसम्म रहन सक्छ।
समग्रमा, यी अनलाइन अभिव्यक्तिहरूले देखाउँछ कि इरानमा जीवन एकैसाथ सामान्यीकरण र अस्थिरताको बीचमा अड्किएको छ। मानिसहरू एकातिर दैनिक जीवन अघि बढाउने प्रयास गरिरहेका छन् भने अर्कोतिर आर्थिक दबाब, सामाजिक असमानता, मानसिक तनाव र भविष्यप्रतिको अनिश्चिततासँग संघर्ष गरिरहेका छन्।
सम्बन्धित खवर
